Yevropaliklar tomonidan yaratilgan yangi sunʼiy intellekt algoritmi X (sobiq Twitter) ijtimoiy tarmog‘idagi foydalanuvchilarning zararli xatti-harakatlarini aniqlashda sezilarli yutuqlarga erishdi. Bu haqda 12 iyul kuni IYEEYE jurnalida chop etilgan maqolada aytilgan.

Ispaniyaning Deusto universiteti muhandisi Ruben Sanches-Korkuera boshchiligidagi olimlar guruhi mavjud analoglarga nisbatan 40% samaraliroq bo‘lgan yangi model yaratdi. Algoritm JODIYE (Jointly Optimizing Dynamics and Interactions for Embeddings) modeliga asoslangan bo‘lib, u ijtimoiy tarmoqlardagi foydalanuvchilarning turli xil muloqot ssenariylarining ehtimolliligini hisoblaydi. Ammo olimlar uni takomillashtirib, rekurrent neyron tarmog‘ini qo‘shish orqali insonning o‘tmishdagi harakatlari va ular orasidagi vaqt oraliqlarini hisobga oldilar.

Model Xitoy, Eron va Rossiya fuqarolarining millionlab tvitlarini o‘z ichiga olgan uchta haqiqiy maʼlumotlar to‘plamida sinovdan o‘tkazildi. Birinchi to‘plam Xitoy hukumati bilan bog‘liq 936 ta akkauntni o‘z ichiga olgan bo‘lib, ular 2019 yilda Gonkongdagi norozilik namoyishlari paytida siyosiy beqarorlikni kuchaytirishga harakat qilgan. Ikkinchi to‘plam eron hukumati bilan bog‘liq 1666 ta Twitter akkauntini o‘z ichiga olgan bo‘lib, ular 2019 yilda Eronning diplomatik va strategik manfaatlarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan haqoratli tvitlarni eʼlon qilgan. Rossiyalik foydalanuvchilarning akkauntlaridan iborat to‘plamda 1152 ta yozuv mavjud edi.

Sinov natijalari ishlanma mualliflarini xursand qildi. Masalan, ironlik foydalanuvchilarning maʼlumotlar to‘plamidagi o‘zaro taʼsirlarning atiga 40%ini tahlil qilib, II keyinchalik platforma siyosatini buzgan foydalanuvchilarning 75%ini aniqladi. Professor Sanches-Korkuera algoritmning xavfsizroq va konstruktiv onlayn-muhit yaratishdagi ahamiyatini taʼkidlaydi. Uning fikricha, ijtimoiy tarmoqlardagi nafrat va manipulyatsiya darajasini pasaytirish jamiyatdagi polyarizatsiyani kamaytirishi mumkin. Bu nafaqat raqamli platformalarga, balki odamlarning umumiy farovonligiga ham ijobiy taʼsir ko‘rsatadi.

Olimlarning aytishicha, ularning yondashuvi asosan X kabi matnga asoslangan ijtimoiy tarmoqlarga taalluqli. TikTok yoki Instagram kabi ko‘p muhitli kontentga yo‘naltirilgan platformalar uchun boshqa usullar talab etiladi. Dastur vaqt xususiyatlaridan foydalanadi, bu esa auditoriya doimiy ravishda o‘sib borayotgan va turli mamlakatlardan kelgan turli xil orqa zaminiga ega foydalanuvchilar uchun tarmoqqa teng imkoniyat bo‘lgan sharoitlarda uni ayniqsa samarali qiladi.

Tadqiqot, shuningdek, internetda xavfsizlik va so‘z erkinligi o‘rtasidagi muvozanat masalasida muhim etik savollarni ko‘taradi. Albatta, bunday algoritmlarni joriy etish uchun ularning potensial xatarlarini sinchkovlik bilan ko‘rib chiqish va ularni qo‘llash bo‘yicha aniq qoidalarni ishlab chiqish talab etiladi.